1. Enerji Substratlarının Yeniden Dağılımı

Dışarıdan alınan kortizon, vücudu "kronik bir stres" durumunda olduğuna ikna eder. Bu durumda vücut, hayatta kalma mekanizması olarak enerjiyi depolama eğilimine girer.

Kortizon, proteinleri (kas dokusu) parçalayarak amino asitlere dönüştürür ve bunları glikoneogenez (karaciğerde yeni şeker üretimi) yoluyla glikoza çevirir. Yükselen kan şekeri, insülin seviyelerini artırarak vücudun yağ yakımını durdurur ve yağ depolama (lipogenez) sürecini başlatır (Geer et al., 2014).

2. Bölgesel Yağlanma: "Cushingoid" Görünüm

Kortizonun en belirgin yan etkisi, yağın vücuttaki dağılımını değiştirmesidir. İnsülin reseptörlerinin yoğunluğu nedeniyle kortizon, yağ dokusunu periferik bölgelerden (kollar ve bacaklar) alıp merkezi bölgelere (karın/visseral bölge, ense ve yüz) taşır. Bu durum, "aydede yüzü" ve "buffalo hörgücü" olarak bilinen karakteristik görüntüye yol açar (Chun et al., 2019).

3. İştah Yönetimi ve "Hedonik" Beslenme

Kortizon, beyindeki ödül merkezlerini (hipotalamus ve amigdala) etkileyerek, karbonhidrat ve yağ oranı yüksek gıdalara olan talebi (cravings) dramatik bir şekilde artırır. Bu durum, sadece metabolik bir yavaşlama değil, aynı zamanda kalori alımındaki bilinçsiz artışla kilo alımını destekler. Araştırmalar, glukokortikoid tedavisinin, tokluk sinyallerini baskılayarak gıda alımını artırdığını göstermektedir (Warne et al., 2004).

4. Sıvı Retansiyonu ve Ödem

Kortizon, mineralokortikoid benzeri bir etki göstererek sodyum ve suyun böbreklerden geri emilimini artırır. Tartıda görülen ani kilo artışlarının büyük bir kısmı aslında "yağ" değil, vücudun tuttuğu "ödem"dir. Bu da metabolik süreçlerin takibini zorlaştırır.

Kortizon Sürecinde Beslenme Yönetimi

Düşük Glikemik İndeks: Kan şekerindeki ani dalgalanmaları önlemek için kompleks karbonhidratları tercih edin.

Sodyum Kısıtlaması: Ödemi minimize etmek için işlenmiş gıdalardan kaçının.

Potasyum Desteği: Potasyumdan zengin beslenerek vücudun sodyum-su dengesini korumasına yardımcı olun.

Kaynakça


(Endocrinology and Metabolism Clinics of North America)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24581452/



(Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31336601/


Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15531980/


(Pharmacological Reviews)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12165538/