Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez. Kişisel sağlık kararlarınız için bir sağlık profesyoneliyle görüşünüz.
Kralların Hastalığı Gut: Gece Gelen O Ağrıyla Nasıl Başa Çıkılır?
Gecenin bir yarısı, ayak başparmağınızda sanki üzerinize bir kaya oturmuş gibi şiddetli bir acıyla uyandınız mı? Cevabınız evet ise, tıp dünyasında "kralların hastalığı" ya da "zengin hastalığı" olarak bilinen, günümüzde ise her kesimden insanı kapılabilecek gut hastalığı ile tanışmış olabilirsiniz.
Eskiden sadece saraylarda, çok fazla et ve şarap tüketen krallarda görüldüğü için bu ismi alan gut, aslında tamamen beslenme alışkanlıklarımızla ve vücudumuzun kimyasıyla ilgili bir durumdur. Halkalı Atakent bölgesinde kliniğime gelen danışanlarımdan da sıkça duyduğum "Ne yesem ayak bileğim şişiyor?" sorusunun yanıtı, aslında tabağımızda gizli.
Gelin, bu ağrılı misafiri hayatımızdan tamamen çıkarmak ya da en azından onu uysallaştırmak için bilimsel olarak kanıtlanmış beslenme sırlarına birlikte bakalım.
Gut Hastalığı Nedir ve Neden Olur?
Vücudumuz, yediğimiz bazı besinlerin içinde bulunan purin adı verilen bir maddeyi sindirirken ortaya ürik asit çıkarır. Normal şartlarda bu asit, böbreklerimiz tarafından süzülür ve idrarla dışarı atılır. Ancak bazen vücut çok fazla ürik asit üretir ya da böbrekler bunu dışarı atmakta yetersiz kalır.
İşte tam bu noktada, kanda biriken ürik asit kristalleri eklemlerde (en çok da ayak başparmağında) birikmeye başlar. Bu kristaller tıpkı küçük, keskin iğneler gibidir. Eklemlerinize batan bu iğneler de şiddetli ağrı, kızarıklık ve şişliğe neden olur.
Beslenme Tedavisinde Doğrular ve Yanlışlar
Gut hastalığında beslenme, tedavinin neredeyse %70'ini oluşturur. "Sadece kırmızı eti hayatımdan çıkarsam yeter" düşüncesi ise en büyük yanılgılardan biridir.
🚫 Uzak Durmanız Gereken "Sabıkalı" Besinler
- Sakatatlar: Ciğer, böbrek, dalak ve işkembe gibi purin bombası besinler gut atağını doğrudan tetikler.
- Deniz Ürünleri: Midye, karides, sardalya ve hamsi gibi kabuklu ve küçük deniz canlıları yüksek oranda purin içerir.
- Alkol (Özellikle Bira): Bira, hem purin içeriği yüksek olduğu hem de ürik asidin vücuttan atılmasını zorlaştırdığı için gut hastalarının bir numaralı düşmanıdır.
- Fruktoz (Mısır Şurubu): İşte gizli tehlike! Hazır paketli gıdalarda, asitli içeceklerde ve hazır meyve sularında bulunan yüksek fruktozlu mısır şurubu, ürik asit üretimini hızla artırır.
Tabağınızda Mutlaka Olması Gereken "Dost" Besinler
- Düşük Yağlı Süt ve Yoğurt: Bilimsel çalışmalar, az yağlı süt ürünlerinin ürik asidin vücuttan atılmasını hızlandırdığını gösteriyor.
- C Vitamini ve Kiraz: Kiraz, gut hastaları için adeta doğal bir ilaçtır. İçindeki antioksidanlar sayesinde ürik asit seviyesini düşürmeye yardımcı olur.
- Su, Su ve Yine Su: Günde en az 2.5 - 3 litre su içmek, eklemlerde biriken o keskin kristalleri eritip idrarla dışarı atmanın en kolay ve etkili yoludur.
Küçük Bir Not: Gut hastasıyım diye tüm sebzeleri hayatınızdan çıkarmayın. Eskiden ıspanak, kuşkonmaz ve karnabahar gibi sebzelerin de gut ataklarını artırdığı düşünülürdü. Ancak modern tıp ve yapılan araştırmalar, bitkisel purinlerin gut riskini artırmadığını kanıtladı. Yani sebzelerinizi güvenle yiyebilirsiniz!
Bilim Ne Diyor?
Gut ve beslenme arasındaki ilişki kulaktan dolma bilgilerle değil, yıllardır yapılan ciddi klinik araştırmalarla yönetilmektedir. Yapılan büyük çaplı araştırmalar, doğru bir beslenme tedavisi uygulayan kişilerin gut ataklarının %50'den fazla azaldığını ortaya koymaktadır. Özellikle süt proteinlerinin ve C vitamininin koruyucu gücü tıp dünyasında kabul görmüş bir gerçektir.
Gut, doğru bir beslenme planıyla hayatınızı kabusa çevirmekten çıkıp kontrol altına alınabilen bir süreçtir. Kendinizi ağrılara mahkum etmek yerine, tabağınızı şifaya dönüştürebilirsiniz.
Bu konu ile ilgili beslenme desteği almak isterseniz atakent halkalı diyetisyen buse sepin'den ücretsiz ön görüşme talep edebilirsiniz.
📚 Kaynakça
- Choi, H. K., et al. (2004). Purine-Rich Foods, Dairy and Protein Intake, and the Risk of Gout in Men. New England Journal of Medicine. Makaleyi İncele
- Zhang, Y., et al. (2012). Cherry Consumption and Decreased Risk of Gout Attacks. Arthritis & Rheumatism.Makaleyi İncele
- Choi, H. K., et al. (2005). Intake of Purine-Rich Foods, Protein, and Dairy Products and Relationship with Serum Uric Acid Levels. Arthritis & Rheumatism. Makaleyi İncele